Fizyoterapistler İçin Telerehabilitasyon Kurulum Rehberi

Fizyoterapistler, Türkiye'de 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun uyarınca tanımlanan sağlık meslek mensuplarıdır. Mesleğin serbest icrası, 29 Mart 2025 tarihli ve 32856 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan "Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik" ile ilk kez kapsamlı biçimde düzenlenmiştir. Bu Yönetmelik, fizyoterapistlerin "Sağlık Meslek Hizmet Birimi" adı altında İl Sağlık Müdürlüğü'nden ruhsat alarak bağımsız çalışabilmesine olanak tanımaktadır.

Yönetmeliğe göre fizyoterapistler, yalnızca bir hekim tarafından tanısı konulmuş ve tedavi planı belirlenmiş hastalara hizmet sunabilir. Başka bir deyişle bağımsız tanı koyma ve müstakil tedavi planı oluşturma, fizyoterapistin mesleki yetki alanı dışındadır. Bu kural yüz yüze seanslarda olduğu gibi uzaktan yürütülen rehabilitasyon uygulamalarında da geçerlidir; mevzuat, hizmetin sunulduğu fiziksel mekânı değil, mesleki yetki sınırını düzenlemektedir.

Telerehabilitasyon için Türkiye'de özel ve münhasır bir yasal düzenleme henüz yayımlanmamıştır. Uygulamada yürütülen uzaktan seanslar, Sağlık Bakanlığı'nın genel uzaktan sağlık hizmetlerine ilişkin politikaları ile yukarıda anılan Yönetmelik'in birlikte yorumlanması çerçevesinde değerlendirilmektedir. Bu nedenle fizyoterapistlerin güncel mevzuat gelişmelerini ve meslek kuruluşlarının yayımladığı rehberleri düzenli olarak takip etmesi önerilir.

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (Resmî Gazete, 7 Nisan 2016, Sayı: 29677), madde 6'da sağlık ve cinsel hayata ilişkin verileri "özel nitelikli kişisel veri" olarak tanımlamakta ve bu verilerin işlenmesini daha sıkı koşullara bağlamaktadır. Fizyoterapi seansları sırasında elde edilen hareket analizi, egzersiz performansı, fonksiyonel değerlendirme notları ve görüntü kayıtları bu kapsamda değerlendirilir.

Uzaktan seans ortamında özel nitelikli kişisel verinin işlenmesi için Kanun'un öngördüğü temel koşullar şunlardır: (1) hastanın açık rızasının alınması; (2) verilerin yalnızca tanımlı amaçlar için işlenmesi ve belirtilen süre sonunda imha edilmesi; (3) veri işleyenle — bu kapsamda video platform sağlayıcısı da dahildir — KVKK uyumlu bir Veri İşleme Sözleşmesi (Data Processing Agreement) akdedilmesi. Açık rıza, uzaktan seans öncesinde yazılı veya elektronik ortamda alınmalı; rızanın geri çekilmesinin her zaman mümkün olduğu hastaya açıkça bildirilmelidir.

Hasta verisinin uzaktan aktarıldığı her ortam — video bağlantısı, dosya paylaşımı, mesajlaşma kanalı — kişisel veri işleyen sıfatı taşır. Genel tüketici uygulamaları (örneğin standart FaceTime veya WhatsApp) bu rol için gereken sözleşmesel ve teknik güvenceleri sunmaz. Bir veri ihlali yaşandığında, Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nun 2019/10 sayılı kararı uyarınca ihlalin en kısa sürede ve en geç 72 saat içinde Kişisel Verileri Koruma Kurumu'na bildirilmesi yükümlülüğü fizyoterapiste aittir; ihlalin kaynağı platform da olsa hukuki sorumluluk değişmez.

Uzaktan fizyoterapi seansı için seçilecek platformun iki temel niteliği olmalıdır: uçtan uca şifreli bağlantı ve KVKK/GDPR uyumlu Veri İşleme Sözleşmesi. Türkiye'de faaliyet gösteren fizyoterapistler için AB Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) kapsamındaki sağlayıcıların DPA'ları pratikte en geçerli referans olmaya devam etmektedir.

Değerlendirme sırasında sorulması gereken sorular şunlardır: Veriler hangi coğrafi bölgedeki sunucularda tutulmaktadır? Seans kaydı varsayılan olarak açık mı? Kayıtlar ne kadar süreyle saklanmaktadır? Hasta verisi üçüncü taraflara aktarılıyor mu? Bu sorulara satıcının resmi DPA'sında yazılı yanıt bulunamazsa o platform klinik kullanım için uygun değildir.

Pratik bir kılavuz olarak: klinik sınıf video platformları (örneğin sağlık sektörü için yapılandırılmış Whereby for Healthcare, Coviu gibi seçenekler) beklenmedik bir ek maliyet doğurabilir; bu durumda GDPR uyumlu DPA sunan genel iş amaçlı platformların sağlık addendum'ları da değerlendirilebilir. Tercih ne olursa olsun, imzalanmış DPA belgesinin dosyada saklanması hem KVKK denetimine hem de mesleki sorumluluk sigortasına hazırlık açısından kritiktir.

Yüz yüze pratikte hasta muayenehanenize geldiğinde doldurduğu kağıt formu, online akışta seans öncesinde dijital olarak tamamlattığınız bir ön değerlendirme formuna dönüşür. Bu form iki işlev taşır: ilk seansta zaman kazandırır ve gerekli bilgilendirme ile rızaları önceden alarak yasal yükümlülüğü yerine getirir.

Forma eklenecek zorunlu unsurlar şunlardır: hekim tanısı ve tedavi planına ilişkin beyan (hastanın sevk belgesi var mı?), fonksiyonel şikayet ve ağrı düzeyi, kontraendikasyon sorgulama listesi, kişisel verilerin işlenmesine ilişkin açık rıza metni ve imzası, seans kaydı alınıp alınmayacağına dair onay. Formun doldurulması için hastaya en az 24-48 saat önceden süre tanımak, seans günü gereksiz idari işlem yükünü ortadan kaldırır.

Online pratiğin en görünür verimsizliği genellikle randevu koordinasyonunda ortaya çıkar: telefon görüşmeleri, el ile yazılan takvimler, mesaj kanalından dönen iptal bildirimleri. Bunu sisteme bağlamak üç şeyi birleştirir: takvim görünürlüğü (hangi slotlar açık), otomatik hatırlatma (seans öncesi hastaya bildirim) ve iptal/yeniden planlama akışı.

Hibrit pratik yürüten fizyoterapistler için önemli bir ayrım: online seanslar hekim sevki gerektiren akış içinde de yer alabilir, dolayısıyla randevu sisteminizin "seans türü" ayrımını (yüz yüze / online) kayıt altında tutması seans notlarıyla uyumluluk açısından kolaylık sağlar. Uzman Takvimi gibi sağlık pratikleri için tasarlanmış randevu sistemleri bu ayrımı destekler ve seans sayısını izlemeye olanak tanır.

Uzaktan seans notları, yüz yüze seans notlarıyla aynı mesleki standartta tutulmalıdır. Not içeriği en azından şunları kapsamalıdır: uygulanan egzersizler ve parametreler, hastanın yanıtı ve bildirdiği ağrı düzeyi, bir sonraki seansa yönelik plan, kullanılan teknoloji platformuna ilişkin kısa kayıt.

Seans notlarının saklanma süresi, sağlık kayıtları için geçerli mevzuat çerçevesinde belirlenir. Dijital arşivler kağıt kayıtlardan daha güvenli bir denetim izi sunar; ancak erişim denetimi (şifre koruması, iki faktörlü kimlik doğrulama) ve yedekleme prosedürü baştan kurulmalıdır. Hasta verisi içeren dosyaların şifresiz e-posta ekleri olarak iletilmemesi temel bir önlemdir.

Bir veri güvenliği olayı yaşandığında tutulmuş kayıtlar hem KVKK bildirimi hem de sigorta tazminat süreci için birincil kanıt değeri taşır. Bu nedenle kayıt düzeni bir bürokratik yük olarak değil, mesleki güvence olarak ele alınmalıdır.

Aşağıdaki adımları sırayla tamamlamak, online fizyoterapi pratiğine geçişin temel kurulumunu oluşturur.